Najpopularniejszy w Polsce portal o finansach i biznesie
Po nowelizacji udział adwokata w procesie koniecznością?

Po nowelizacji udział adwokata w procesie koniecznością?

Fot. Mikdam/Dreamstime

3 maja 2012 r. wchodzi w życie nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, wprowadzająca szerokie zmiany przepisów procedury cywilnej. W założeniach nowelizacja ma na celu uproszczenie nie tylko postępowaniach w sprawach gospodarczych, lecz całego postępowania procesowego. Co to oznacza dla profesjonalnych pełnomocników? Czy ich rola w postępowaniu zmieni się?

Na pytanie te należy odpowiedzieć pozytywnie, jednak wbrew pozorom rola pełnomocnika procesowego w postępowaniu zwiększy się, a nawet udział radcy prawnego czy też adwokata w sporze stanie się w wielu przypadkach koniecznością.

Likwidacja postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych postulowana była już od dłuższego czasu. Jego krytycy wskazywali na brak podstaw dla uznania, iż prowadzenie działalności gospodarczej przekłada się wprost na wyższą świadomość prawną i pozwala na sprostanie zaostrzonym wymogom formalnym w procesie. Wymogi te konstytuowały takie odmienności postępowania w sprawach gospodarczych względem zwykłego postępowania cywilnego, jak obowiązek wniesienia przez pozwanego odpowiedzi na pozew, brak co do zasady możliwości rozszerzenia powództwa, wykluczenie zmian podmiotowych powództwa, niedopuszczalność powództwa wzajemnego, ograniczenie możliwości stosowania zarzutu potrącenia.

Wymiar symboliczny w sprawach gospodarczych miała jednak przede wszystkim prekluzja dowodowa, nakazująca bezzwłoczne przytaczanie twierdzeń, dowodów i zarzutów, co mogło prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o prawdę formalną zamiast materialnej. Okazuje się jednak, iż ustawodawca, pomimo świadomości tych zagrożeń, rozszerza rygoryzm charakteryzujący postępowanie w sprawach gospodarczych na całą procedurę cywilną.

Czytaj więcej Szybciej i prościej w sądzie? Nowelizacja tego nie da Likwidacja wydawania wyroków na posiedzeniach niejawnych sprawi, że będzie wyznaczanych więcej rozpraw, co wydłuży czekanie na proces. Zgodnie z nową regulacją strony i uczestnicy postępowania obowiązani będą przytaczać wszystkie okoliczności faktyczne i dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie i szybko. Strony zobowiązane będą do podania wszystkich twierdzeń i dowodów przy pierwszej merytorycznej czynności procesowej.

Konsekwencją naruszenia tej zasady będzie pominięcie spóźnionych twierdzeń i dowodów przez sąd, chyba że strona uprawdopodobni, że:

  • nie zgłosiła ich we właściwym czasie bez swojej winy,
  • uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy,
  • występują inne wyjątkowe okoliczności.

Wypracowana praktyka stosowania reguł prekluzji dowodowej zostaje zatem zastąpiona rozwiązaniem nieco łagodniejszym, którego skutki można będzie w pełni ocenić dopiero w przyszłości, niemniej już dziś wiadomo, iż nowe przepisy stanowią skuteczne instrumenty pozwalające na osiągnięcie tych samych celów procesowych co wcześniejsza prekluzja dowodowa i to w obrębie całego postępowania cywilnego. Czy można zatem mówić o ułatwieniu postępowania?

Co do zasady zdyscyplinowanie stron jest celem słusznym, jednakże należy podkreślić, iż nowe uregulowania znajdą zastosowanie nie tylko względem przedsiębiorców, ale wszelkich podmiotów mogących być stroną w procesie. Z tego względu wydaje się, iż wprowadzone wymogi są zbyt rygorystyczne, a połączenie wprowadzanych zmian z obowiązkiem udzielenia stosownych pouczeń stronie występującej w procesie bez profesjonalnego pełnomocnika nie stwarza gwarancji skutecznej obrony jej praw.

Tym bardziej, iż ustawodawca zdecydował się także na dalsze utrudnienia procesowe. Zgodnie z art. 207 § 2 K.p.c. przewodniczący będzie mógł zarządzić wniesienie odpowiedzi na pozew, w każdej sprawie, w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż dwa tygodnie. Natomiast na podstawie art. 207 § 3 K.p.c. przewodniczący będzie miał możliwość zobowiązać strony, także te działające bez pełnomocnika procesowego, przed pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę, do złożenia dalszych pism przygotowawczych, oznaczając porządek składania pism, termin, w którym należy je złożyć, i okoliczności, które mają być w nich wyjaśnione.

Czytaj więcej Proces cywilny według nowych zasad. Zobacz zmiany Według znowelizowanych przepisów wyłącznie od uznania sędziego zależeć będzie, czy i w jakim stopniu spóźnione dowody stron zostaną w sprawie pominięte.

W toku sprawy złożenie pism przygotowawczych następować będzie tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi, chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu. Wymogi te wprowadzone zostają pod rygorem zwrotu pisma.

Doświadczenia zdobyte w czasie obowiązywania przepisów postępowania odrębnego w sprawach gospodarczych poddają w wątpliwość umiejętności przystosowania się do nowych reguł rządzących postępowaniem cywilnym przez przeciętnego obywatela. Prekluzja dowodowa sprawiała trudności przedsiębiorcom, można zatem przypuszczać, iż przyjęte rozwiązania będą stanowiły nie mniejsze wyzwanie również dla osób fizycznych.

Dodatkowo, kształt noweli oznacza zwrot w stronę ustności postępowania. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż strona nie mająca dużego doświadczenia procesowego z pewnością nie będzie w stanie skutecznie przedstawić swojego stanowiska na rozprawie. Nowe zasady mogą wpłynąć na zwiększenie potrzeby udziału profesjonalnego pełnomocnika procesowego w sprawach sądowych. Dopiero bowiem udział radcy prawnego lub adwokata pozwoli na urealnienie postulatu szybkości postępowania bez szkody dla interesu strony.

Zapewnienie skutecznej ochrony interesu jednostki jest przy tym szczególnie ważne, jeśli weźmiemy pod uwagę wprowadzenie czynnika subiektywnej oceny sędziego co do zachowania wymogów formalnych przez stronę. Każdy element ocenny zmniejsza bowiem pewność co do ostatecznego rozstrzygnięcia. Nowelizację tę można będzie ocenić pozytywnie jeśli w konsekwencji jej wprowadzenie przyczyni się do zmiany kultury prawnej w kraju.

O przepisach prawa cywilnego czytaj więcej w Money.pl
Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego. Najważniejsze zmiany
Strony postępowania mają obowiązek przytaczania wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów bez zwłoki, aby proces przebiegał sprawnie i szybko.
Co robić, gdy sąd się pomylił?
Milczące tolerowanie uchybień, jakich dopuszcza się sąd, nie daje uczestnikom procesu możliwości ich wykorzystania jako zarzutów w odwołaniu.
Jak nie płacić dwa razy za roboty budowlane
Inwestor ma obowiązek zapłaty podwykonawcy w przypadku, gdy ten nie otrzymał należnego mu wynagrodzenia od wykonawcy budowy.

Autorka jest aplikantką radcowską w Kancelarii Radców Prawnych K&L Legal Granat i Wspólnicy Sp. k.

K&L LEGAL
Czytaj także
Polecane galerie
Andrzej4200
83.20.1.* 2012-04-11 08:54
"ustawodawca zdecydował się także na dalsze utrudnienia procesowe". Nie do wiary. Prawo zamiast być jasne, klarowne i czytelne oraz być bliżej obywatela i służyć mu pomocą, niestety staje się dla niego utrudnieniem i fiskusem. Lobbing środowisk prawniczych widząc zagrożenie dostępu do ich zawodów szerszego gremium z zewnatrz przez deregulacje dostepu przez min. Gowina "juz działa z wyprzedzeniem"- aby zapewnić sobie miejsca pracy i nie uszczuplić dochodów. Szanowny Sejmie "OPAMIETAJ SIĘ"
wojtek7
46.186.35.* 2012-04-10 15:34
Ta nowelizacja to jest dodatkowe ubezwłasnowolnienie przez adwokatów Obywateli, którzy idą do sądu po pomoc w naprawieniu wyrządzonej im krzywdy. Nie tylko na ten temat przeczytasz na stronie;
http://www.faberprawo.friko.pl/do_obywateli_2012r.htm
W. Faber-wyjęty spod prawa