Najpopularniejszy w Polsce portal o finansach i biznesie
Wypłata wynagrodzenia do rąk drugiego małżonka

Wypłata wynagrodzenia do rąk drugiego małżonka

Zdarzają się sytuacje, kiedy sąd może nakazać, aby wynagrodzenie za pracę lub inne świadczenia należne małżonkowi były przekazywane drugiemu ze współmałżonków.

Zgodnie z art. 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka. Nakaz, o którym mowa w paragrafie poprzedzającym, zachowuje moc, mimo ustania po jego wydaniu wspólnego pożycia małżonków. Sąd może jednak na wniosek każdego z małżonków nakaz ten zmienić albo uchylić.

Cel przytoczonej wyżej relacji jest jasny, mianowicie ma on pozwolić na prawidłowe i systematyczne zaspokajanie potrzeb członków rodziny. Obowiązek utrzymania rodziny, którą przez swój związek założyli małżonkowie, obciąża ich oboje w takim samym stopniu. Jedną z form przyczyniania się i tym samym zaspokajania potrzeb rodziny jest przekazywanie otrzymanych środków finansowych na rzecz jej potrzeb. W przepisie art. 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego chodzi o uzyskanie środków, które umożliwią osiągnięcie równej stopy życiowej wszystkich członków rodziny. Regulacja ta dotyczy małżonków, a co za tym idzie obowiązki z niej wynikające ustają wraz z ustaniem małżeństwa, co sprawia, że roszczeń finansowych od byłego współmałżonka należy domagać się w oparciu o inną podstawę prawną.

By sąd mógł nakazać, aby wynagrodzenie lub inne należności przypadające jednemu małżonkowi, były wypłacane w całości lub części do rąk drugiego małżonka, w momencie orzekania o takim zobowiązaniu musi zostać spełniony warunek, aby małżonkowie pozostawali we wspólnym pożyciu. Zatem jak należy wywodzić z tego zapisu, jeżeli małżonkowie pozostają w rozłączeniu, czyli tzw. separacji faktycznej, sąd oddali takie żądanie. Zaspokojenie należności następuje na skutek wydania nakazu w szczególnym trybie, który umożliwia ominięcie procesu, a także prowadzenia postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego.

Małżonek, który występuje do sądu z takim żądaniem musi udowodnić brak przyczyniania się współmałżonka do zaspokajania potrzeb rodziny, nadto liczyć się z tym, że przed wydaniem nakazu, co dzieje się w postępowaniu nieprocesowym, sąd zobowiązany jest do wysłuchania drugiego małżonka. Warto pamiętać, że taki wniosek nie wyłącza możliwości wystąpienia w drodze procesu o alimenty, tytułem przyczyniania się do utrzymania potrzeb rodziny, w oparciu o art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Sąd przeprowadzając postępowanie musi zbadać, czy występuje brak przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, a także fakt pozostawania we wspólnym pożyciu małżonków.

Warto wskazać, co rozumie się przez rozważany brak przyczyniania się. Mianowicie występuje on wtedy, kiedy małżonek nie przekazuje rodzinie zarobionych pieniędzy albo nie dokonuje koniecznych zakupów, nadto nie ponosi stosownych zobowiązań (np. opłat), ściśle związanych z funkcjonowaniem rodziny. Nie ma mowy zatem o tej przesłance w sytuacji, gdy małżonek realizuje całość albo część swoich obowiązków przez świadczenie osobistej pracy w gospodarstwie domowym lub wychowywanie wspólnych dzieci, przez stałą pieczę nad nimi i dbałość o ich potrzeby.

Jeśli chodzi o wymóg pozostawania we wspólnym pożyciu przez małżonków, jako jedną z przesłanek dla wydania nakazu przez sąd, to okoliczność ta musi nastąpić do chwili orzeczenia nakazu. Gdyby owego wspólnego pożycia nie było, wówczas sąd oddaliłby żądanie małżonka, w oparciu o powołany wyżej przepis art. 28 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jak wynika z powyższego ustanie wspólnego pożycia w toku postępowania sądowego powoduje, że odpada przesłanka do jego wydania i wskutek tego niemożliwym staje się wydanie omawianego nakazu.

Czego dotyczy wydany przez sąd nakaz? Przede wszystkim mowa tu o szeroko pojętym wynagrodzeniu za pracę, otrzymywanym przez małżonka (oraz jego stałych i okresowych dodatków), jako pracownika, nadto również z tytułu świadczonych usług i innej działalności zarobkowej (np. umów zlecenia, o dzieło, itp.), a także innych należnościach, w tym wynikających z czynszu najmu czy dzierżawy. Nakaz, co do zasady interpretowany jest w sposób szeroki, bowiem przyjmuje się, że obejmuje nie tylko świadczenia otrzymywane cyklicznie, ale i te które mają charakter incydentalny.

Jak w praktyce funkcjonuje nakaz wydany przez sąd? Jeśli małżonek jest pracownikiem, sąd informuje jego pracodawcę o wydanym orzeczeniu, na skutek czego zakład pracy wypłaca całość, albo część zarobków obciążonego małżonka do rąk drugiego małżonka. Jeśli małżonek otrzymuje pieniądze z innych źródeł, sąd powiadamia innych dłużników zobowiązanego, którzy od powzięcia tej wiadomości mają obowiązek świadczyć na rzecz uprawnionego małżonka. Z zakazu pobierania wynagrodzenia (w całości albo w części) wynika też zakaz dokonywania czynności stanowiących rozporządzenie wierzytelnościami o wynagrodzenia i zarobki.

Sytuacja powyższa daje uprawienie małżonkowi uprawnionemu do samodzielnego rozporządzania świadczeniem małżonka zobowiązanego, jednak nie oznacza to dowolności lub swobody, ponieważ ograniczeniem jest wydatkowanie go na cele związane dla zaspokajania potrzeb rodziny.

Nakaz wydany w czasie trwania pożycia pozostaje co do zasady w mocy po jego ustaniu. Wspólne pożycia ustaje przede wszystkim na skutek wyprowadzenia się jednego z małżonków ze wspólnego dotąd mieszkania. Samo ustanie tego pożycia między małżonkami nie sprawia, że nakaz sądowy wygasa, jednak daje podstawę do wystąpienia z wnioskiem o zmianę lub uchylenie tego nakazu. Jeżeli sąd stwierdzi, że ustanie pożycia nie zmieniło sytuacji rodziny, to oddali wniosek o uchylenie lub zmianę nakazu.

Zmiana nakazu może też polegać na modyfikacji jego zakresu: zwiększeniu albo zmniejszeniu ograniczeń tej samej stosownej zmianie zakresu uprawnień drugiego małżonka. Podstawą będzie zmiana sytuacji rodzinnej uprawnionych lub zobowiązanych. Co do podstaw dla uchylenia, to nastąpią one między innymi na skutek poprawy bytu uprawnionych.

Autorka jest adwokatem w Kancelarii Hejnar-Zawisza w Warszawie

Czytaj także
Polecane galerie