Przez zaskakującą decyzję rząd musi znaleźć nagle 1,5 mld zł

fot: PAP/Grzegorz Jakubowski

Armia 185 tys. państwowych urzędników kosztuje 14 mld zł. Jest na czym oszczędzać, ale pierwsze podejście do cięć zostało zablokowane przez Trybunał Konstytucyjny. Michał Boni zapowiedział, że rząd nie będzie forsował nowej ustawy, ale premier Donald Tusk nie zamierza rezygnować z wojny z biurokracją.

Trybunał zdecydował wczoraj, że ustawa, za sprawą której pracę miało stracić około 20 tysięcy urzędników państwowych nie może wejść w życie. Sędziowie podzielili wątpliwości prezydenta Komorowskiego. Ten wskazywał, że redukcja etatów w administracji ma objąć m.in. urzędników mianowanych i korpus służby cywilnej. A to mogłoby być sprzeczne z konstytucyjną zasadą zaufania do państwa.

Rząd szacował, że dzięki zwolnieniom w tym roku uda się zaoszczędzić od 500 do nawet 800 mln zł. W przyszłym roku oszczędności miały być jeszcze większe i sięgnąć miliarda złotych. Minister Michał Boni już zapowiedział, że nowej ustawy nie będzie. Rząd musi więc znaleźć inne źródła dochodów, by załatać niespodziewany ubytek.

Czujko: Urzędników trzeba plewić jak chwasty
Planowane oszczędności bledną w obliczu kwot, jakie co roku pochłania funkcjonowanie urzędniczej armii. W tym roku na działanie państwowych urzędów planujemy wydać ponad 14,1 mld zł. To o około pół miliarda więcej niż w roku 2010. W przyszłym roku wydatki mają być na poziomie podobnym do tegorocznego.

Urzędnicza armia rośnie szybko

Choć - jak wskazują eksperci - rozrastającą się administracja to dobre pole do cięć wydatków i szukania oszczędności, to mimo licznych obietnic polityków, rozrostu biurokratycznej machiny powstrzymać się nie udało.

Przez 20 lat liczba urzędników w Polsce niemal się potroiła. W 1990 roku, tuż po reformie samorządowej urzędników było 159 tysięcy. W 2000 roku było to już blisko 298 tysięcy ludzi. Teraz urzędnicza armia liczy ponad 440 tysięcy osób. Tylko w 2010 r. przybyło 12 tysięcy.

W administracji państwowej pracuje ponad 185 tysięcy osób. Mniej więcej dwie trzecie to urzędnicy mianowani różnego szczebla. Większość zatrudnionych pracuje w urzędach i organach centralnych. W urzędach wojewódzkich zatrudniony był w ubiegłym roku co szesnasty urzędnik państwowy.

źródło: Money.pl na podstawie danych z MF i GUS

Za sprawą nowej ustawy wyhamowany miał być rozrost korpusu urzędników mianowanych. Jednak zastępy urzędników państwowych znacznie przewyższa biurokracja samorządowa, licząca już ćwierć miliona osób.

Dlaczego szeregi urzędników są coraz liczniejsze? Zdaniem prof. Jana Waszkiewicza, byłego marszałka województwa dolnośląskiego i twórcy struktur samorządowych w tym regionie, urzędnicy na stanowiskach kierowniczych mnożą posady, które im podlegają, bo wtedy potrzeba ich urzędowania staje się coraz silniej uzasadniona.

Przedsiębiorcy nie widzą szans na zmniejszenie biurokracji

- Wystarczy więc, że nie znajdzie się nikt, kto się temu przeciwstawi, a liczba urzędników rośnie jakby naturalnie, z instynktownej potrzeby zabezpieczania stanowiska na którym się pracuje - wyjaśnia prof. Waszkiewicz.. - A do tego dochodzą partyjne potrzeby. Każdy polityk, który znajdzie zatrudnienie w urzędzie po wygranych wyborach chce zatrudnić tam jak najwięcej swoich ludzi, z zobowiązania i potrzeby bezpieczeństwa. Często trudno jest zwolnić ludzi, by znalazły się stanowiska, więc tworzy się nowe - dodaje.

źródło: GUS

Skoro redukcji nie będzie, to czy problem przerostu administracji to kłopot, który może pogrążyć finanse publiczne? Według Macieja Rapkiewicza, eksperta w dziedzinie finansów publicznych z Instytutu Sobieskiego, sprawa nie jest aż tak poważna, ale znacząca.

- Oczywiście są ważniejsze kwestie, jak sprawa emerytur czy rosnącego kosztu obsługi długu publicznego. Nie znaczy to jednak, że możemy przymykać oko na wykorzystywanie urzędów do fundowania ciepłych posad - mówi Rapkiewicz. - Przy obecnej sytuacji budżetowej wszystkie cięcia są ważne. Ziarnko do ziarnka i zbierze się miarka - dodaje.

E-rewolucja w urzędach? Rusza e-PUAP

Ekspert jest przekonany, że urzędników w Polsce jest za dużo. Według niego, dowodem na to jest prędkość z jaką ich przybywa. - Liczba etatów w urzędach rośnie lawinowo. A taki stan rzeczy nie ma żadnego uzasadnienia. W naszym kraju nie dzieje się nic, co miałoby spowodować potrzebę tak szybkiego powoływania kolejnych stanowisk w urzędach. W zeszłym roku przeciętny wzrost zatrudnienia w sektorze prywatnym wyniósł 0,7 proc., a w administracji publicznej 2 procent. Prawie trzy razy więcej. I nie wiadomo dlaczego - dziwi się Rapkiewicz.

• Na drugiej stronie czytaj o tym, ile zarabiają urzędnicy w Polsce