Na skróty

Money.plPrawoAktualnościOkiem eksperta

Kiedy można żądać zniesienia służebności gruntowej?

2011-07-29 06:00

Kiedy można żądać zniesienia służebności gruntowej?

Służebność gruntowa, to uprawnienie przysługujące każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości władnącej, tj. takiej, której właściciel może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej (na której ustanowiona jest służebność), niezależnie od osoby samego właściciela czy zmian podmiotowych zachodzących w strukturze własnościowej tych nieruchomości.

Służebności gruntowe zostały co do zasady uregulowane w art. 285 – 295 Kodeksu cywilnego (k.c.). W określonych sytuacjach właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności ustanowionej na jego nieruchomości.

Przepisy k.c. przewidują możliwość żądania przez właściciela nieruchomości obciążonej zniesienia ustanowionej służebności gruntowej za wynagrodzeniem lub bez wynagrodzenia, zależnie od okoliczności sprawy.

Art. 294 k.c. stanowi, że właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej. Roszczenie o zniesienie służebności przysługuje również użytkownikowi wieczystemu (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22.10.1968 roku, III CZP 98/68).

Ważne zmiany dla firm w kodeksie postępowania cywilnego
Za zmianę stosunków uważa się zdarzenie, w wyniku którego nastąpiła zmiana okoliczności dotycząca zarówno konkretnego stosunku służebności, jak i stosunków społeczno gospodarczych w ogólności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.12.1977 roku, III CRN 301/77). Zmiana ta musi skutkować uciążliwością po stronie właściciela nieruchomości obciążonej oraz powinna dotyczyć sfery gospodarczej i pozostawać w związku przyczynowym z wytworzeniem się stanu rzeczy szczególnie uciążliwego dla właściciela nieruchomości obciążonej. To, czy służebność stała się szczególnie uciążliwa dla właściciela nieruchomości obciążonej jak również czy jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej, podlega ocenie z punktu widzenia społeczno – gospodarczego przeznaczenia obu nieruchomości (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.04.1985 roku, III CRN 75/85).

W wyniku zmiany okoliczności istniejąca służebność musi stracić swoje kluczowe znaczenie dla korzystania z nieruchomości władnącej. Dotyczyć to będzie zarówno sytuacji, gdy stanie się ona zupełnie zbędna, jak i sytuacji, w których służebność dalej będzie korzystna dla właściciela nieruchomości władnącej, jednak stanie się możliwe korzystanie z tej nieruchomości w inny sposób.

Użytkowanie wieczyste - co sprawdzić przed kupnem
Jeżeli w wyniku zmiany stosunków służebność przestała być konieczna dla korzystania z nieruchomości władnącej, ale nie będzie miała uciążliwego charakteru dla właściciela nieruchomości obciążonej, nie jest dopuszczalne roszczenie o zniesienie służebności na podstawie art. 294 k.c.

Jedynie gdy wskazane przesłanki są łącznie spełnione, właścicielowi nieruchomości obciążonej przysługuje uprawnienie do żądania zniesienia służebności. Zniesienie na podstawie wskazanego przepisu następuje jednakże jedynie za wynagrodzeniem.

Zniesienie służebności następuje po wniesieniu pozwu przez właściciela nieruchomości obciążonej, z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu wydanego po przeprowadzeniu postępowania w trybie procesowym. Właściciel nieruchomości obciążonej występujący z żądaniem ma obowiązek udowodnienia istnienia przesłanek do zniesienia służebności.

Ponadto, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności również bez wynagrodzenia. Art. 295 k.c. stanowi, że jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia.

Odszkodowanie za instalacje przechodzące przez działkę
Zniesienie służebności na podstawie art. 295 k.c. może nastąpić jedynie wtedy, gdy służebność gruntowa nie zwiększa już w żadnym stopniu użyteczności gospodarczej nieruchomości władnącej, a zatem stała się bezużyteczna. W związku z tym nie ma znaczenia, czy i w jakim stopniu istniejąca formalnie służebność jest uciążliwa dla właściciela nieruchomości obciążonej. Oznacza to, że właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności nawet wtedy, gdy nie jest ona dla niego uciążliwa.

Zniesienie służebności gruntowej w wyniku żądania właściciela nieruchomości obciążonej opartego na art. 294 k.c. następuje jedynie za wynagrodzeniem. Jedynym wyjątkiem będzie sytuacja, w której właściciel nieruchomości obciążonej zrzeknie się w postępowaniu uprawnienia do wynagrodzenia. Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia bierze się pod uwagę wartość dotychczasowego zwiększenia użyteczności nieruchomości władnącej w okresie istnienia służebności.

Zniesienie służebności drogowej może nastąpić również na podstawie umowy zawartej pomiędzy właścicielami nieruchomości władnącej i obciążonej. W takim wypadku wynagrodzenie ustalane jest dowolnie, według woli stron. Możliwe jest również nieodpłatne zniesienie służebności. Oświadczenie właściciela nieruchomości władnącej powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego.

Autor jest prawnikiem w Kancelarii BSO Prawo & Podatki

Czytaj w Money.pl
Jak sprzedać mieszkanie bez pośrednika?
Osoby planujące sprzedaż mieszkania lub domu mogą to uczynić na dwa sposoby – samodzielnie przygotować ofertę i załatwić wszystkie formalności bądź wynająć agencję nieruchomości.
Nieruchomości wakacyjne dają nieźle zarobić
Domy lub apartamenty kupowane nie tylko z myślą o własnym wypoczynku, ale także o czerpaniu zysku z wynajmu, to w Polsce rozwijający się segment rynku.
Na twojej działce jest gaz? Możesz zarobić
Firmy wydobywające gaz powinny porozumieć się z właścicielem i zapłacić za korzystanie z terenu.
Nieruchomość z problemami - nie na kredyt
Banki nieprzychylnym okiem patrzą na nieruchomości o niestandardowym stanie prawnym.

 


tagi

opłata, sąd, własność, przepisy, kodeks, służebność, grunt, decyzja

Pochwal się na swojej stronie,
że czytasz Money.pl
Czytam Money.pl
Najnowsze wiadomości
Podobne artykuły