Na skróty

Money.plPrawoAktualnościOkiem eksperta

Czym się różni zaliczka od zadatku

2011-05-12 10:35

Czym się różni zaliczka od zadatku

Powszechna praktyka zamiennego stosowania pojęcia zaliczki i zadatku ma swe źródło w tym, że każde z nich stanowi określoną kwotę, wpłacaną przy zawarciu umowy przez jedną ze stron na poczet wykonania umowy w przyszłości. Wpłacona kwota ulega wówczas zaliczeniu na poczet świadczenia tej strony, która je dała. Na tym jednak kończą się podobieństwa obu tych instytucji. Wyraźnie staje się to widoczne, gdy umowa nie zostanie zrealizowana.

W takiej sytuacji zaliczka, w przeciwieństwie do zadatku, podlega zwrotowi. Kwota zaliczki zwracana jest tej osobie, która ją zapłaciła kontrahentowi. Jeśli natomiast umowa nie dojdzie do skutku, a jedna ze stron uiściła na rzecz drugiej świadczenie będące zadatkiem, to w zależności od sytuacji kwota zadatku zostanie zatrzymana, przez osobę, na rzecz której została zapłacona, bądź też osoba ta będzie zmuszona zwrócić wpłacającemu zadatek w podwójnej wysokości.

Oczywiście nie odnosi się to wypadków rozwiązania, bądź też niewykonania umowy z przyczyn, za które odpowiedzialne są obie strony, bądź też żadna z nich. W tych okolicznościach zadatek powinien zostać zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej zostaje wyeliminowany. Jak wynika zatem z powyższego, zadatek pełni funkcję dyscyplinującą do wykonania umowy, a dodatkowo stanowi niejako zryczałtowaną postać odszkodowania dla jednego z kontrahentów, na wypadek gdyby drugi z nich uchylał się od jej realizacji.

Zadatku można domagać się nawet wówczas, gdy nie odniosło się szkody. Oczywiście dopuszczalne jest odmienne określenie przez strony w umowie kwestii związanych z zadatkiem. Jeśli jednak w kontrakcie znalazło się jedynie odniesienie do zadatku, to zastosowanie znajdują wtedy postanowienia Kodeksu cywilnego.

Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika
Konsekwencje wynikające z wręczenia kontrahentowi świadczenia mającego charakter zaliczki wynikają natomiast z przepisów ogólnych dotyczących umów wzajemnych, tj. takich, w których strony zobowiązują się, że świadczenie jednej z nich odpowiada świadczeniu drugiej. Z uregulowań tych wynika, iż o ile umowa nie dojdzie do skutku, strony zobowiązane są do zwrócenia sobie wzajemnie wszystkiego, co świadczyły.

Oznacza to, że w przypadku przekazania przez jednego z kontrahentów drugiemu świadczenia w postaci zaliczki, o ile nie dojdzie do zrealizowania umowy, kwota ta zostanie zwrócona wręczającemu. Znajduje to potwierdzenie w przepisie stanowiącym, iż strona odstępująca od umowy wzajemnej zwraca drugiej stronie wszystko to, co otrzymała od niej na mocy umowy. Co więcej, w takiej sytuacji przysługuje również roszczenie odszkodowawcze.

Kiedy można skorzystać z potrącenia wzajemnych wierzytelności
Przy zaliczce nie mają więc zastosowania reguły dotyczące przepadku wpłaconej kwoty lub obowiązku jej zwrotu w podwójnej wysokości. Strony odstępujące od umowy nie mają możliwości zatrzymania jakiegokolwiek świadczenia drugiej strony.

Zaliczka zatem, w przeciwieństwie do zadatku, nie stanowi zabezpieczenia wykonania umowy. Jeśli więc stronie zależy na zagwarantowaniu wykonania zobowiązania przez kontrahenta, powinna zadbać o to, aby kwota wręczona przy zawarciu umowy stanowiła zadatek. W tym celu należy jednoznacznie wskazać, iż wpłacona kwota stanowi zadatek. W przeciwnym bowiem razie, wpłata interpretowana będzie jako zaliczka, stanowiąca jedynie część ceny należnej w zamian za wykonanie świadczenia umownego.

Czytaj w Money.pl
Weksle in blanco - wygodne zabezpieczenie wierzytelności
Weksel może być spisany nawet na zwykłej kartce papieru. Podpis wystawcy powinien być własnoręczny i czytelny oraz zawierać co najmniej nazwisko.
Jakie prawa i obowiązki ma zleceniodawca?
Zleceniodawca ma prawo zażądać sprawozdania. Ma też obowiązek udzielenia zaliczki.
Niekorzystne zmiany dla wykonawców zamówień publicznych
Wchodzące w życie przepisy idą zbyt daleko. Zamawiający z błahego powodu mogą pozbyć się na 3 lata nielubianego wykonawcy.

Autorka jest adwokatem w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna


Pochwal się na swojej stronie,
że czytasz Money.pl
Czytam Money.pl
Najnowsze wiadomości
Podobne artykuły