Błąd w sztuce lekarskiej - jak bronić się przed zarzutami

Odpowiedzialność lekarza za błąd w sztuce jest tematyką bardzo rozległą, a procesy o odszkodowanie z tym związane stają się coraz popularniejsze. Co zatem robić, żeby uniknąć odpowiedzialności za błąd? Oczywiście, najważniejsze to błędu nie popełnić. Jednak medycyna to medycyna: nie wszystko wiadomo i nie wszystko da się przewidzieć, innymi słowy bywa tak, że pacjent mimo tego, że zrobiono wszystko zgodnie z najlepszą sztuką i wiedzą, umiera. Co zatem należy robić, żeby się bronić przed niesłusznymi zarzutami?

Pierwsza i zupełnie oczywista porada, to zapewnić sobie dowody na to, co się rzeczywiście wydarzyło. Chodzi o uniknięcie sytuacji, w której lekarz, czy szpital znajdzie się na pozycji straconej, bo nie będzie miał dowodów np. na to, jakie podano leki, jaki był przebieg leczenia, jakie zastosowano procedury i dlaczego. Oznacza to, że należy dopilnować sporządzenia bardzo dokładnej i starannej dokumentacji medycznej odzwierciedlającej przeprowadzone badania, procedury medyczne oraz sposób myślenia lekarzy: dlaczego podjęto określone decyzje odnośnie leczenia i dlaczego w tym, a nie w innym momencie.

Druga rzecz dotyczy przebiegu samego leczenia. Otóż wiele zarzutów wobec lekarzy związanych jest z tym, że decyzja co do zastosowanego leczenia była prawidłowa, samo jednak leczenie (przebieg zabiegu) już nie. Stąd powstaje konieczność uzasadnienia, dlaczego właśnie zabieg, operacja miała taki, a nie inny przebieg. Innymi słowy, gdzieś powinny istnieć opisane procedury, według których przeprowadza się diagnozę, a potem samo leczenie. Oczywiście, istnieją przypadki, w których nie da się określić w sposób dokładny procedur, niemniej i w nich przynajmniej ogólnie da się opisać sposób postępowania. Większość jednak chorób da się leczyć według określonej rutyny.

Dlaczego takie ważne jest wprowadzanie procedur medycznych? Otóż w przypadku zarzutu nieprawidłowego leczenia najprostszą obroną jest wykazanie, że leczenie przeprowadzono zgodnie z uznawaną i opracowaną w sposób prawidłowy metodą. Jeżeli wykażemy, że lekarze postępowali tak, jak nauka medyczna nakazuje i wykażemy punkt po punkcie, co zostało zrobione i że to, co zrobiono było wykonane prawidłowo i we właściwym czasie, to wówczas zarzut błędu w sztuce zostanie oddalony.

POZNAJ PRZEPISY DOTYCZĄCE OCHRONY DÓBR OSOBISTYCH LEKARZA
AlexRaths/iStockphoto
Powstaje oczywiście wiele przypadków, w których lekarze muszą podejmować decyzje szybko i bez czasu na konsultacje. Przyjeżdża np. chory wymagający skomplikowanej operacji, którą można wykonać jedynie w wyspecjalizowanym szpitalu znajdującym się w znacznej odległości. Lekarz musi w takim razie podjąć błyskawicznie decyzję, czy decydować się na ryzyko transportu, czy też ograniczyć leczenie tylko do tego, co jest możliwe na miejscu, z ryzykiem, że brak specjalistycznego leczenia może skończyć się śmiercią lub pogłębieniem choroby pacjenta. Wtedy bardzo ważne jest, żeby zapewnić zapis całego przebiegu leczenia i żeby móc wykazać, że lekarz - bez względu na to, jakie konsekwencje przyniosła jego decyzja - miał prawo ją podjąć.

Wreszcie trzeba pamiętać, że ponieważ wiele procedur medycznych, a zwłaszcza procedur inwazyjnych niesie za sobą pewne ryzyko, pacjent musi wyrazić na poniesienie tego ryzyka zgodę. To oznacza, że należy przeprowadzić z pacjentem rozmowę wyjaśniającą mu w szczegółach, co zamierza się zrobić i jakie tego mogą być konsekwencje.

Z takiej rozmowy powinna być sporządzona notatka zawierająca co najmniej informację, że lekarz pouczył pacjenta o zamierzonym przebiegu leczenia i o jego konsekwencjach, a zwłaszcza o możliwych skutkach ubocznych. Najlepiej by było doręczyć pacjentowi za pokwitowaniem jakiś dokument zawierający najistotniejsze informacje, jakie zostały mu przekazane.

Warto zatem zadać sobie nieco trudu i wprowadzić w szpitalu czy przychodni regulaminy obowiązujące cały personel i zawierające reguły postępowania z pacjentami. Pozwolą one z jednej strony na wyeliminowanie pewnej ilości błędów, z drugiej zapewnią możliwość obrony w razie, gdyby stało się coś złego, a nie było to winą lekarza czy ZOZ.

Więcej o regulacjach dotyczących leczenia i leków czytaj w Money.pl
	Szpitale płacą coraz więcej za błędy lekarskie Odszkodowania przyznawane przez sądy sięgają już 1,5 mln złotych.
	Jakie wymogi musi spełniać reklama leku Wśród najczęściej stwierdzanych przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego naruszeń jest reklama produktów leczniczych wprowadzająca w błąd.
	Gdzie jest granica między informacją, a reklamą leku Na stronach internetowych lub w serwisach dla profesjonalistów, dopuszczalne jest umieszczanie informacji o produktach leczniczych, które nie są reklamą

Autor jest adwokatem w kancelarii Celichowski - Szyndler i Partnerzy Kancelarii Adwokatów i Radców Prawnych

Wojciech Celichowski