Analiza: Ustawa o hipermarketach nadaje się do kosza

Wójt, burmistrz i prezydent miasta nie mogą wydać zgody na utworzenie hipermarketu bez przeprowadzenia analizy i uzyskania opinii. Tymczasem już rok czekają na przepisy określające sposób ich sporządzania.

W końcu Ministerstwo Gospodarki przygotowało projekt rozporządzenia wykonawczego (red.) do ustawy z 11 maja 2007 r. o utworzeniu i działaniu wielkopowierzchniowych obiektów handlowych (Dz. U. z 2007 r., nr 127, poz. 880) ("ustawa"). Jednak przedsiębiorcy domagają się zaprzestania prac nad rozporządzeniem, gdyż uważają, że jest ono szkodliwe dla gospodarki.

Wraz z wejściem w życie ustawy, tj. z dniem 18 września 2007 r., został wprowadzony wymóg uzyskania zezwolenia na utworzenie (bądź działanie) wielkopowierzchniowego obiektu handlowego. Mimo wielu zastrzeżeń wysuwanych pod adresem ustawy, już nawet na etapie jej przygotowywania w procesie legislacyjnym, oraz działań podejmowanych celem jej usunięcia z obrotu prawnego, obowiązuje ona nadal. W chwili obecnej podejmowane są działania mające m.in. na celu zakwestionowanie jej konstytucyjności oraz doprowadzenie do jej uchylenia.

Za wielkopowierzchniowy obiekt handlowy uważa się, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt. 1 Ustawy obiekt handlowy o powierzchni sprzedaży przekraczającej 400 m2, w którym prowadzona jest jakakolwiek działalność handlowa. Przez powierzchnię sprzedaży rozumie się powierzchnie, o której mowa w art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz 717 ze zm.).

Organem wydającym zezwolenie jest wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na lokalizacje wielkopowierzchniowego obiektu handlowego ( Organ Zezwalający). Wykaz informacji, które powinny się znaleźć we wniosku o wydanie zezwolenia na utworzenie wielkopowierzchniowego obiektu handlowego, jak również dokumenty, które należy załączyć do wniosku, zawiera art. 4 ustawy.

Jednym z podstawowych warunków uzyskania zezwolenia jest konieczność istnienia zgodności lokalizacji wielkopowierzchniowego obiektu handlowego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

W przypadku obiektów handlowych o powierzchni powyżej 2000 mkw. dodatkowo musi być zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego województwa. W dalszej kolejności Organ Zezwalający wykonuje lub zleca wykonanie analiz i opinii dotyczących oceny skutków utworzenia wielkopowierzchniowego obiektu handlowego.

Szczegółowy zakres w/w analiz i opinii powinno określać rozporządzenia ministra właściwego do spraw gospodarki. Powinno, gdyż do dnia dzisiejszego rozporządzenie nie zostało uchwalone.Trwają jednak prace nad nim - o czym pisze dzisiejsza Gazeta Prawna (patrz ramka).

Uzyskanie zezwolenia na utworzenie wielkopowierzchniowego obiektu handlowego nie kończy się na tym etapie, gdyż kolejnym wymogiem jest uzyskanie pozytywnej opinii właściwej rady gminy (w przypadku obiektów handlowych o powierzchni do 2000 mkw.) albo właściwego sejmiku województwa (w przypadku obiektów handlowych o powierzchni przekraczającej 2000 mkw.). Zgodnie z art. 7 ust. 1 Ustawy zezwolenie na utworzenie wielkopowierzchniowego obiektu handlowego wydaje się na czas nieokreślony.

Warto pamiętać, że uzyskanie zezwolenia na utworzenie/działanie wielkopowierzchniowego obiektu handlowego jest jednym z podstawowych warunków prowadzenia działalności w formie wielkopowierzchniowego obiektu handlowego. Dodatkowo przedsiębiorca musi wykazać tytuł prawny do nieruchomości na której znajduje się obiekt handlowy, a także wykonywać działalność gospodarczą w zakresie warunków objętych zezwoleniem.

W art. 7 Ustawy wskazano sytuacje, kiedy zezwolenie jest cofane oraz sytuacje powodujące wygaśniecie zezwolenia. Ustawodawca przewidział również możliwość przenoszenia zezwoleń. Zgodnie z art. 8 ust. 3 Ustawy do dokonania tej czynności wymagana jest przede wszystkim zgoda przedsiębiorcy, który uzyskał zezwolenie.

Jeżeli chodzi o podmiot na który ma być przeniesione zezwolenie to powinien on przyjąć wszystkie warunki zawarte w zezwoleniu, a także złożyć oświadczenie o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości na której zlokalizowany jest obiekt.

W przypadku jeżeli dojdzie do zmiany powierzchni sprzedaży lub całkowitej powierzchni, jaką zajmuje wielkopowierzchniowy obiekt handlowy wraz z infrastrukturą towarzyszącą wymagane jest uzyskanie zmiany zezwolenia.

Odbywa się to w procedurze zbliżonej do uzyskania zezwolenia, z tą różnicą, iż m.in. nie ma konieczności uzyskiwania opinii właściwego sejmiku województwa (jeśli taka konieczność by istniała), a także przedstawiania analiz i opinii (co, wobec braku rozporządzenia wykonawczego określającego szczegółowy zakres takich analiz i opinii, stanowi istotne ułatwienie).

ZOBACZ TAKŻE:

• Kogo ogranicza tzw. ustawa o hipermarketach

W kwestii opłat za wnioski stosowne przepisy zawiera ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U Nr 225, poz. 1635 ze zm.). Zgodnie z pkt 43 a oraz 43 b części III załącznika do tejże ustawy za wydanie zezwolenia pobiera się opłatę w wysokości 25 złotych za każdy metr kwadratowy powierzchni sprzedaży, jednak nie więcej niż 0,5 proc. deklarowanej wartości inwestycji podanej we wniosku o wydanie zezwolenia. W przypadku ubiegania się o zmianę zezwolenia pobiera się opłatę w wysokości 50 proc. stawki, która pobrano z tytułu wydania zezwolenia.

Zgodnie z tym, co zostało nadmienione na wstępie, podejmowane są działania zmierzające do zbadania konstytucyjności przepisów Ustawy przez Trybunał Konstytucyjny. W dniu 17 września 2007 r. wniosek w tym celu złożyła Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan (sygn. K 60/07), natomiast 18 października 2007 r. Rzecznik Praw Obywatelskich (sygn. K 46/07).\

ZOBACZ TAKŻE:

• Ustawa o hipermarketach do TK

Wnioskodawcy kwestionują zgodność przepisów Ustawy z przepisami Konstytucji RP dotyczącymi m.in. swobody działalności gospodarczej (art. 20 w zw. z art. 22) oraz zasady proporcjonalności (art. 31). We wnioskach zwraca się również uwagę na kontrowersyjny przepis zawarty w art. 10 ust. 2 Ustawy przewidujący odpowiedzialność karną przedsiębiorców, którzy uzyskali zezwolenie za działania (zaniechania) osób trzecich (najemców, dzierżawców i innego rodzaju użytkowników powierzchni w wielkopowierzchniowy obiekcie handlowym), który stoi w sprzeczności z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Zastrzeżenia pod adresem Ustawy wysuwa również Komisja Europejska, stwierdzając, że narusza ona unijną zasadę swobody świadczenia usług oraz zakładania działalności gospodarczej.

Aktualnie toczy się postępowanie wyjaśniające, które może jednak, w przypadku braku działań ze strony polskiej administracji, doprowadzić do postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Również w Sejmie trwają prace związane z Ustawą. Dotychczas zostały złożone dwa projekty poselskie w których wnioskodawcy domagają się uchylenia ustawy.

Ustawa, zanim jeszcze została uchwalona, wzbudzała wiele kontrowersji. Wraz z upływem czasu coraz wyraźniej widać negatywne konsekwencje jej obowiązywania. Skutkiem uchwalenia Ustawy, a przede wszystkim zaniechania wydania rozporządzenia wykonawczego, o którym mowa w pierwszym akapicie, jest praktyczne wstrzymanie jakichkolwiek procesów inwestycyjnych w zakresie budowy wielkopowierzchniowych obiektów handlowych, które to pojęcie - wbrew powszechnemu przekonaniu - obejmuje nie tylko obiekty handlowe typu supermarket, ale także wszelkie inne obiekty handlowe, w których prowadzony jest handel detaliczny bez względu na branżę (np. sklepy odzieżowe, AGD, sklepy z elektroniką użytkową, księgarnie, salony samochodowe, sklepy meblowe, jak również nowoczesne wielobranżowe centra handlowe).

Obok istotnego spowolnienia rozwoju branży budowlano-deweloperskiej, jedną z istotniejszych konsekwencji ograniczenia podaży nowej powierzchni handlowej jest gwałtowny wzrost cen istniejącej powierzchni handlowej, który przekładając się na wzrost cen towarów konsumpcyjnych wzmacnia presję inflacyjną. Najbliższe miesiące pokażą, czy Ustawa zostanie ostatecznie znowelizowana, czy, jak należy się spodziewać - uchylona.

Autor jest prawnikiem z kancelarii Miller, Canfield, W.Babicki, A. Chełchowski
i Wspólnicy Sp.k.

Łukasz Sęk